การกำหนดหัวข้อในการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง (Independent Study: IS) ควรเริ่มต้นจาก ประเด็นปัญหาที่ตนเองสนใจ โดยเชื่อมโยงกับสิ่งที่พบเห็นในชีวิตประจำวัน ท้องถิ่น หรือระดับโลก จากนั้นต้องกำหนดขอบเขตให้ชัดเจนว่าจะศึกษาอะไร กลุ่มเป้าหมายใด และต้องตอบโจทย์ได้ว่าทำไปเพื่ออะไร

การตั้งประเด็นและวิเคราะห์หัวข้อการศึกษาค้นคว้าที่ดี

1. แหล่งที่มาของหัวข้อ
    • ความสนใจส่วนตัว: งานอดิเรก ความถนัด หรือข้อสงสัยที่อยากรู้คำตอบ
    • ปัญหาในชีวิตประจำวันบ้านหรือโรงเรียน: ปัญหาที่พบเจอ เช่น การจัดการขยะ การใช้เวลาว่างของเพื่อน หรือการเรียนออนไลน์
    • ชุมชนและท้องถิ่น: ภูมิปัญญาท้องถิ่น สินค้า OTOP หรือปัญหาการจราจรในพื้นที่

2. เทคนิคการกำหนดประเด็นปัญหาให้ชัดเจน

    การตั้งชื่อเรื่องที่ดีไม่ควรคลุมเครือเกินไป ควรระบุองค์ประกอบเหล่านี้ให้ครบถ้วน
    • จะศึกษาอะไร: (ตัวแปรหรือประเด็นหลัก) เช่น พฤติกรรมการใช้… / ความพึงพอใจต่อ… / ประสิทธิภาพของ…
    • ศึกษาใคร (กลุ่มตัวอย่าง): เช่น นักเรียนระดับชั้น  คนในชุมชน, หรือผู้บริโภค  ฯลฯ
    • ศึกษาที่ไหน (สถานที่): เช่น บ้าน  โรงเรียน  เขตพื้นที่  ฯลฯ

3. ขั้นตอนการตรวจสอบหัวข้อก่อนลงมือทำ
     1. ความเป็นไปได้: สามารถหาข้อมูลได้จริง เครื่องมือที่ใช้ (เช่น แบบสอบถาม) เหมาะสมกับเวลาและงบประมาณ
     2. ความน่าสนใจ: เป็นเรื่องที่มีประโยชน์ นำไปต่อยอดหรือแก้ปัญหาได้จริง
     3. ความถูกต้อง: ปรึกษาเพื่อนและขอคำแนะนำจาก ครูที่ปรึกษาประจำวิชา IS เพื่อปรับชื่อเรื่องให้กระชับและตรงจุด

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนสามารถแบ่งประเด็นการศึกษาออกเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ดังนี้

• กลุ่มสำรวจความคิดเห็น/พฤติกรรม: เช่น พฤติกรรมการใช้สมาร์ตโฟนของนักเรียน หรือ ความพึงพอใจในการใช้บริการห้องสมุด
• กลุ่มสิ่งประดิษฐ์/นวัตกรรม: เช่น การทำกระดาษจากใบไม้แห้ง หรือ เครื่องรดน้ำต้นไม้ตั้งเวลาอัตโนมัติ
• กลุ่มการศึกษาเชิงเปรียบเทียบ: เช่น เปรียบเทียบประสิทธิภาพของสารสกัดธรรมชาติในการไล่ยุง

4 เทคนิคในการตั้งชื่อหัวข้อในการศึกษาค้นคว้า IS 

• เทคนิคที่ 1  คิดหัวข้อจากปัญหาและความสงสัยในเรื่องที่ตนเองสนใจ
  การตั้งหัวข้อ IS เริ่มจากปัญหาที่เกิดขึ้นในสังคมรอบตัว หรือมีสิ่งที่คุณสงสัยต้องการหาคำตอบของเรื่องนั้นๆ โดยเริ่มต้นจากตัวของผู้ที่จะทำนั่นเอง หัวข้อที่ดีต้องไม่ซ้ำกับเรื่องที่มีผู้ทำก่อนนี้แล้ว เนื่องจากจะไม่สามารถตอบโจทย์และแก้ปัญหาของตนเองที่ต้องการรู้ได้

• เทคนิคที่ 2 ชื่อเรื่องที่แปลกใหม่มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์
  หัวข้อที่มีความแปลกใหม่และแตกต่างจากเรื่องที่เคยมีผู้ทำมาแล้ว มีโอกาสที่จะทำให้การเสนอหัวข้อ IS ต่ออาจารย์ที่ปรึกษาผ่านการขออนุมัติได้ง่ายขึ้น เพราะการตั้งหัวข้อแบบเดิมๆ ที่มีคนทำมาแล้วไม่สามารถดึงดูดความสนใจและเห็นความแตกต่างจึงทำให้มีโอกาสผ่านการอนุมัติได้ยาก

• เทคนิคที่ 3 หัวข้อเรื่องต้องมีความชัดเจนว่าต้องการค้นคว้าอะไร
  หัวข้อการทำ IS จะต้องกำหนดประเด็นปัญหาที่ต้องการค้นคว้าให้ชัดเจน เช่น ศึกษาอะไร มีกลุ่มประชากร กลุ่มตัวอย่างเท่าไหร่ ทำที่ไหน อย่างไร ระเบียบวิธีการศึกษาค้นคว้ามีว่าอย่างไรบ้าง ชื่อหัวข้อเปรียบเสมือนแนวทางที่กำหนดแผนการในการทำงานที่ดีตั้งแต่เริ่มต้น เพราะหากไม่มีแนวทางที่ดีและชัดเจน ในการลงมือปฏิบัติจริงจะทำให้เกิดความสับสน ทำงานซ้ำซ้อนไปมา ทำให้เสียเวลาไปโดยใช่เหตุ ยิ่งกว่านั้นอาจจะต้องเริ่มต้นใหม่ทั้งหมด ทำให้งบประมาณที่ใช้เกินความจำเป็น และระยะเวลาในการทำ IS ล้าช้าตาม

• เทคนิคที่ 4 เป็นหัวข้อเรื่องที่มีประโยชน์และสร้างคุณค่า
  การตั้งหัวข้อการทำ IS นอกจากเป็นเรื่องที่ทำเพื่อให้จบการศึกษาตามหลักสูตรแล้ว สิ่งที่บ่งบอกว่างานศึกษาค้นคว้านั้น เป็นเรื่องที่ทำแล้วไม่สูญเปล่า คือ เป็นเรื่องที่สร้างคุณประโยชน์ให้กับสังคมและประเทศชาติ สามารถนำมาช่วยแก้ปัญหาสังคมให้ดีขึ้น