ว31221 เคมี 1 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 เทอม 1

1) ความปลอดภัยและทักษะในห้องปฏิบัติเคมี

ความปลอดภัย (Safety)

• สวมอุปกรณ์ป้องกัน: แว่นตานิรภัย เสื้อกาวน์ ถุงมือ
• ห้ามกิน/ดื่ม/วิ่งเล่นในห้องแล็บ
• อ่านฉลากสารเคมีและสัญลักษณ์อันตรายก่อนใช้
• รู้ตำแหน่งอุปกรณ์ฉุกเฉิน: ฝักบัวล้างสารเคมี ถังดับเพลิง
• กำจัดของเสียให้ถูกวิธี ไม่เทสารลงอ่างมั่ว
• หากเกิดอุบัติเหตุ ต้องแจ้งครู/ผู้ควบคุมทันที

ทักษะพื้นฐาน (Lab Skills)

• การใช้เครื่องมือ: บีกเกอร์ ปิเปต บิวเรต เครื่องชั่ง
• การวัดค่าอย่างแม่นยำ: ปริมาตร มวล อุณหภูมิ
• การสังเกตและบันทึกผลการทดลองอย่างเป็นระบบ
• การออกแบบการทดลองและควบคุมตัวแปร
• การคำนวณพื้นฐาน เช่น ความเข้มข้น (mol/L)

2) อะตอมและตารางธาตุ

โครงสร้างอะตอม

• ประกอบด้วย โปรตอน (+), นิวตรอน (0), อิเล็กตรอน (−)
• เลขอะตอม = จำนวนโปรตอน
• เลขมวล = โปรตอน + นิวตรอน

การจัดเรียงอิเล็กตรอน

• อิเล็กตรอนอยู่ในระดับพลังงาน (shell/subshell)
• การจัดเรียงมีผลต่อสมบัติทางเคมี

ตารางธาตุ

• เรียงตามเลขอะตอมเพิ่มขึ้น
• แบ่งเป็นหมู่ (แนวตั้ง) และคาบ (แนวนอน)
• ธาตุในหมู่เดียวกันมีสมบัติคล้ายกัน

แนวโน้มสำคัญ (Periodic Trends)

• รัศมีอะตอม: เพิ่มลงล่าง ลดไปทางขวา
• พลังงานไอออไนเซชัน: เพิ่มไปทางขวาและขึ้นบน
• อิเล็กโตรเนกาติวิตี: แนวโน้มคล้ายกันกับพลังงานไอออไนเซชัน

3) พันธะเคมี

1. พันธะไอออนิก (Ionic Bond)

• เกิดจากการให้-รับอิเล็กตรอน (โลหะ + อโลหะ)
• ได้ไอออนบวกและลบ → ดึงดูดกัน
• สมบัติ: จุดหลอมเหลวสูง ละลายน้ำได้ นำไฟฟ้าเมื่อหลอม/ละลาย

2. พันธะโควาเลนซ์ (Covalent Bond)

• เกิดจากการใช้อิเล็กตรอนร่วมกัน (อโลหะ + อโลหะ)
• แบ่งเป็น:
  • ไม่มีขั้ว (แชร์เท่า ๆ กัน)
  • มีขั้ว (แชร์ไม่เท่ากัน)
• สมบัติ: จุดหลอมเหลวต่ำกว่าไอออนิก ไม่นำไฟฟ้า (ส่วนใหญ่)

3. พันธะโลหะ (Metallic Bond)

• อิเล็กตรอนเคลื่อนที่อิสระใน “ทะเลอิเล็กตรอน”
• สมบัติ: นำไฟฟ้าและความร้อนได้ดี ตีแผ่และยืดได้