ท.21101 วิชาภาษาไทย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่1 ภาคเรียนที่ 1

สาระสำคัญเรื่องภาษามีพลัง

ภาษาเป็นเครื่องมือติดต่อสื่อสารและเป็นตัวกลางสำคัญที่ทำให้เราสามารถสื่อสารกันได้ การใช้ภาษา ในแต่ละยุคสมัย มีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างชัดเจน จะเห็นได้ว่าภาษาแต่ละยุคสมัยมีการใช้คำ ภาษาที่แตกต่างกัน เกิดการพัฒนาคุณค่าด้านภาษาและเปลี่ยนแปลงตามกาลเวลา ทำให้เกิดพลังภาษา กล่าวคือ อำนาจของการใช้ภาษาที่ส่งผลและมีอิทธิพลต่อมนุษย์ มนุษย์เรียนรู้ภาษาจากทุกคนและสิ่งรอบตัว ภาษาทำให้คนเป็นส่วนหนึ่งของสังคม อีกทั้งเป็นผู้กำหนดสังคมอีกด้วย ภาษาจึงสะท้อนความคิด ตัวตน สังคม คนที่มีจิตใจดี ภาษาที่ใช้ก็จะสร้างสรรค์ ส่งผลต่อผู้ฟังอย่างชัดเจน แต่หากผู้ใช้ภาษาไม่ได้พึงระลึกถึงผลที่ตามมาเพียงเพราะพูดไม่คิด หรือใช้ถ้อยคำที่ไม่เหมาะสม ก็จะส่งผลกระทบต่อผู้ใช้ภาษานั้นอีกด้วย

สาระสำคัญเรื่องวิถีงามความพอเพียง

วิถีงามความพอเพียง เป็นความเรียงที่ผู้เขียนเขียนขึ้นโดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้เห็นตัวอย่างการประพฤติปฏิบัติตนของคนในครอบครัว ซึ่งมีวิถีการดำเนินชีวิตที่งดงาม มีหลักสอดคล้องตามแนวพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เรื่องทฤษฎีใหม่และเศรษฐกิจพอเพียง คือ พึ่งตนเองได้ ดำรงชีวิตอย่างพอประมาณ ไม่เกียจคร้าน ใช้จ่ายอย่างประหยัด ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ และช่วยเหลือสังคมตามโอกาสอันควร  การพิจารณาคุณค่าจากเรื่องที่อ่านเป็นสิ่งสำคัญที่ผู้เรียนจะต้องรู้จักการวิเคราะห์และประเมินคุณค่า นอกจาก ได้เรียนรู้เรื่องราวที่อ่านแล้ว ต้องตอบตนเองได้ว่าได้รับสารประโยชน์อื่นใดอีกบ้าง

คำที่เราใช้สื่อสารกันประกอบด้วย เสียง กับ ความหมาย เสียงเป็นเสียงพูดที่มีในภาษา หรือเป็นเสียง                 ที่แทนด้วยตัวหนังสือ คำที่ใช้ในภาษามีหลายชนิด แต่ละชนิดมีชื่อเรียกแต่ละชนิดตามลักษณะที่ใช้ ได้แก่ คำนาม คำสรรพนาม คำกริยา คำเชื่อม คำวิเศษณ์ เป็นต้น รวมแต่ละชนิดตามบรรทัดฐานฉบับใหม่ทั้งหมด ๑๒ ชนิด          การใช้ภาษาเป็นสิ่งที่มนุษย์จะต้องตระหนักในเรื่องการใช้คำให้ถูกต้องและตรงตามความหมาย ตลอดจนหน้าที่     การใช้คำแต่ละชนิดในประโยค เมื่อเราทราบความหมาย หลักการใช้ของคำแต่ละชนิด เราก็จะสื่อสาร     ได้อย่างถูกต้อง

สาระสำคัญเรื่องเพื่อนกัน

“เพื่อนกัน” เป็นเรื่องราวที่กล่าวถึงคนสองวัย แม้จะสนใจสิ่งที่ต่างกันหรือมีพฤติกรรมต่างกัน                         แต่ก็สามารถช่วยเหลือกันได้ บทความกล่าวถึงตัวละคร ต้น ที่เป็นตัวดำเนินเรื่องเล่าเหตุการณ์จากมุมจากตนเอง ภาษาที่ใช้ส่วนใหญ่เป็นภาษาพูด เนื่องจากจะต้องยกบทสนทนาของแต่ละตัวละครประกอบกับเรื่อง เรื่องนี้ยังให้ข้อคิดอีกว่า เด็กวัยรุ่น รักความเป็นอิสระ ความเป็นตัวของตัวเอง ไม่ชอบถูกดุถูกว่า และไม่ชอบถูกเปรียบเทียบกับใคร และเป็นธรรมดาที่ผู้ใหญ่จะสนใจความเป็นไปของลูกหลาน ด้วยความรักและห่วงใย คนต่างวัยหากเข้าใจซึ่งกันและกัน และเข้าใจเหตุผลที่อีกฝ่ายกระทำ ก็จะอยู่ร่วมกันโดยปราศจากความทุกข์ได้คำที่เราใช้สื่อสารกันประกอบด้วย เสียง กับ ความหมาย เสียงเป็นเสียงพูดที่มีในภาษา หรือเป็นเสียง                 ที่แทนด้วยตัวหนังสือ คำที่ใช้ในภาษามีหลายชนิด แต่ละชนิดมีชื่อเรียกแต่ละชนิดตามลักษณะที่ใช้ ได้แก่ คำนาม คำสรรพนาม คำกริยา คำเชื่อม คำวิเศษณ์ เป็นต้น รวมแต่ละชนิดตามบรรทัดฐานฉบับใหม่ทั้งหมด ๑๒ ชนิด          การใช้ภาษาเป็นสิ่งที่มนุษย์จะต้องตระหนักในเรื่องการใช้คำให้ถูกต้องและตรงตามความหมาย ตลอดจนหน้าที่     การใช้คำแต่ละชนิดในประโยค เมื่อเราทราบความหมาย หลักการใช้ของคำแต่ละชนิด เราก็จะสื่อสาร     ได้อย่างถูกต้อง

สาระสำคัญเรื่องคำประสม

เนื้อหาในเรื่อง แต่งให้งามตามที่เหมาะ หากแปลความหมายตรงตัวจะหมายถึง การแต่งกายให้ถูกต้องเหมาะสมกับโอกาส กาลเทศะ สถานที่ แต่ในเนื้อหามีการสร้างตัวละครที่สำคัญคือ เพียงนภาและดนัย ซึ่งเป็นวัยเดียวกันกับนักเรียน บทความเชิงสั่งสอนในเรื่องการแต่งกายให้ถูกต้อง เหมาะสม ถูกถ่ายทอดผ่านเนื้อหานี้ได้อย่างกลมกลื่น สะท้อนวิถีชีวิต วัฒนธรรม ความคิด หรือการเปลี่ยนของยุคสมัยที่เกิดขึ้น ตั้งแต่การแต่งกายให้สมัยโบราณจวบจนถึงปัจจุบันได้มีการเปลี่ยนทางการวัฒนธรรมการแต่งกายเกิดขึ้น แต่คนทุกยุคสมัยก็ควรจะต้องแต่งให้เหมาะสม ไม่มากจนเกินไป และไม่น้อยจนเกินไป มีการให้ความรู้ในเรื่องการสรุปใจความสำคัญ ซึ่งเป็นเรื่องที่นักเรียนจะต้องมีทักษะ เนื้อหานี้บอกเล่าเรื่องราวข้อคิด อีกทั้งสอนในเรื่องการสรุปความอีกด้วย

การสร้างคำในภาษาไทย มีทั้งคำที่สร้างโดยเฉพาะ เรียกว่า คำมูล และคำที่สร้างขึ้นใหม่จากคำมูลเพื่อให้มีคำใช้มากขึ้น ได้แก่ คำประสม คำซ้ำ คำซ้อน โดยเนื้อหาในคาบเรียนนี้จะเป็นในเรื่องของกรสร้างคำซ้ำ และคำซ้อน ซึ่งเป็นคำพื้นฐานที่นักเรียนพบเห็นได้ทั่วไป หากนักเรียนเข้าใจและทราบหลักการสำคัญของการสร้างคำแต่ละประเภท จะทำให้นักเรียนทราบและนำไปต่อยอดได้ โดยคำซ้ำ เกิดจากการกล่าวซ้ำคำมูล คำใหม่ที่ได้อาจมีความหมายหนักขึ้น เบาลง หรือเปลี่ยนไป คำซ้อน เกิดจากการนำคำมูลที่มีความหมายเหมือนกัน ใกล้เคียงกันหรือตรงข้ามกัน อาจเป็นคำไทยแท้หรือคำจากภาษาอื่นมาซ้อนกัน แล้วได้ความหมายใหม่ที่ชัดเจนขึ้นหรือกว้างขึ้น โดยความหมายหลักอาจอยู่พยางค์ใดก็ได้และอาจมีสัมผัสระหว่างคำ เป็นต้น